Οι χιονίστρες (chilblains ή perniosis) είναι επώδυνες φλεγμονές του δέρματος που εμφανίζονται κυρίως τον χειμώνα, λόγω υπερευαισθησίας στο κρύο και στην απότομη εναλλαγή θερμοκρασίας.

Προσβάλλουν συχνότερα τα δάχτυλα χεριών και ποδιών, αλλά μπορεί να εμφανιστούν και στη μύτη ή στα αυτιά. Φέρουν αρκετά δυσάρεστα συμπτώματα αλλά υπάρχει φυσική αντιμετώπιση.

Τι είναι οι χιονίστρες

Οι χιονίστρες προκαλούνται όταν το δέρμα εκτεθεί σε χαμηλές θερμοκρασίες και στη συνέχεια θερμανθεί απότομα. Η απότομη αυτή μετάβαση επηρεάζει τη λειτουργία των μικρών αιμοφόρων αγγείων (τριχοειδών), οδηγώντας σε φλεγμονή και μικροαγγειοπάθεια. Δεν πρόκειται για κρυοπαγήματα, αλλά για μη φυσιολογική αγγειακή αντίδραση του οργανισμού στο κρύο.
Είναι επώδυνες φλεγμονές των μικρών αιμοφόρων αγγείων του δέρματος, που εκδηλώνονται λόγω της επαναλαμβανόμενης έκθεσης στο κρύο.

Οι χιονίστρες παρουσιάζονται από την έκθεση στο κρύο και χαρακτηρίζονται από υποτροπιάζουσα επώδυνα οζίδια, ιδιαίτερα στα δάχτυλα των χεριών ή και των ποδιών.

Αίτια

Οι χιονίστρες διαρκούν συνήθως από 1 έως 3 εβδομάδες και υποχωρούν μόνες τους. Ωστόσο, σε πολλά άτομα επανεμφανίζονται κάθε χειμώνα, ιδιαίτερα όταν υπάρχει αυξημένη ευαισθησία στο κρύο.

Είναι πιθανό να εμφανίζονται εξαιτίας της μη φυσιολογικής αντίδρασης του οργανισμού στην εναλλαγή κρύου – ζέστης.

Μερικά άτομα είναι τόσο ευαίσθητα, ώστε βγάζουν χιονίστρες ακόμα και με μικρές μεταβολές της θερμοκρασίας.

Τα άτομα που θα εμφανίσουν χιονίστρες είναι πιθανόν να ταλαιπωρούνται με εποχικά επεισόδια για τα επόμενα χρόνια.

Χιονίστρες και συμπτώματα 

• Πόνος
• Οίδημα
• Κνησμός
• Κοκκίνισμα δέρματος
• Δυσκολία στο περπάτημα
• Φουσκάλες στα χέρια και τα πόδια

Χιονίστρες και επιβαρυντικοί παράγοντες 

Οι παράγοντες που μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο για χιονίστρες περιλαμβάνουν:

• Γυναικείο φύλο
• Ελάχιστο βάρος
• Σύνδρομο Raynaud
• Κακή κυκλοφορία αίματος
• Περιβάλλον με υψηλή υγρασία και κρύο
• Ρούχα που αφήνουν το δέρμα εκτεθειμένο στο κρύο

Χιονίστρες και αντιμετώπιση 

Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει πρωτίστως την προστασία των άκρων από το κρύο αλλά και τη χρήση προϊόντων τοπικής εφαρμογής προς αντιμετώπιση των ενοχλήσεων, όπως η φαγούρα. Οι χιονίστρες σπανίως οδηγούν σε μόνιμες βλάβες, ωστόσο αποτελούν παράγοντα κινδύνου για λοιμώξεις του δέρματος.

Ζητήστε ιατρική περίθαλψη αν τα συμπτώματα δεν υποχωρήσουν μέσα σε διάστημα τριών εβδομάδων από την εμφάνισή τους. Εάν τα συμπτώματα επεκταθούν ενώ ο καιρός είναι ζεστός, επισκεφθείτε έναν γιατρό για να αποκλείσετε άλλες καταστάσεις. O δερματολόγος θα σας συστήσει τοπικά κορτικοστεροειδή ή αντιυπερτασική αγωγή, με στόχο τη διαστολή των αγγείων και την καλύτερη κυκλοφορία του αίματος.

Προστατέψτε τα άκρα σας από τις χιονίστρες

• Μην εκτίθεστε στο κρύο
• Διατηρήστε το σπίτι ζεστό
• Φοράτε άνετα και ζεστά ρούχα
• Φοράτε γάντια, χοντρές κάλτσες και αδιάβροχα παπούτσια

Αν εκτεθείτε στο κρύο, φροντίστε η μετάβαση σε θερμαινόμενο χώρο να γίνει σταδιακά. Μη βάλετε απευθείας τα κρύα χέρια σας πάνω στο καλοριφέρ ή μπροστά στο τζάκι, γιατί οι χιονίστρες σας θα επιδεινωθούν.

Φυσική αντιμετώπιση 

• Χυμός κυδωνιού με μέλι
• Αφέψημα με χυμό σέλινου
• Αιθέριο έλαιο μαντζουράνας
• Απαλό μασάζ με χαμομήλι ή λεβάντα

Γενικά, τα ήπια συμπτώματα μπορούν να θεραπευτούν με μια κορτικοστεροειδή κρέμα, η οποία θα τα απαλύνει. Σε αυτό βοηθάει και το ποδόλουτρο, αφού συμβάλλει σημαντικά στην ομαλοποίηση της κυκλοφορίας του αίματος.

Πηγές

1. Mayo Clinic – Chilblains
   👉 https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/chilblains/symptoms-causes/syc-20351097

2. NHS (UK) – Chilblains
   👉 https://www.nhs.uk/conditions/chilblains/