Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ και δημοσιεύθηκε στις 20 Οκτωβρίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό The British Journal of Psychiatry. Αναλύθηκαν δεδομένα 11.380 ανθρώπων με ιστορικό κατάθλιψης, από τους οποίους 2.604, δηλαδή το 23%, παρουσίαζαν τουλάχιστον τρία από έξι χαρακτηριστικά που συνδέονται με τον εσωτερικό 24ωρο ρυθμό του οργανισμού.

Το εύρημα ενισχύει την άποψη ότι η κατάθλιψη δεν αποτελεί μία ενιαία κατάσταση με τους ίδιους βιολογικούς μηχανισμούς σε όλους τους ασθενείς. Παράλληλα, δημιουργεί την προοπτική πιο εξατομικευμένων θεραπειών, οι οποίες θα λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο τη διάθεση αλλά και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το βιολογικό ρολόι. Ωστόσο, η λεγόμενη «κιρκάδια κατάθλιψη» παραμένει ένας προτεινόμενος ερευνητικός υποτύπος και όχι μια νέα, επίσημα καθιερωμένη διάγνωση.

Η ανακάλυψη: Ένας πιθανός νέος υποτύπος κατάθλιψης στο 23% των συμμετεχόντων

Η ερευνητική ομάδα, με πρώτη συγγραφέα την Emiliana Tonini και τη συμμετοχή των Jacob Crouse και Ian Hickie, αξιοποίησε δεδομένα της Australian Genetics of Depression Study, μιας μεγάλης αυστραλιανής μελέτης που εξετάζει τα κλινικά και γενετικά χαρακτηριστικά της κατάθλιψης.

Στόχος των επιστημόνων ήταν να διαπιστώσουν αν ορισμένοι ασθενείς παρουσιάζουν ένα ξεχωριστό προφίλ κατάθλιψης που σχετίζεται με τη λειτουργία του κιρκάδιου συστήματος, δηλαδή του εσωτερικού βιολογικού ρολογιού.

Από τους 11.380 συμμετέχοντες, οι 2.604 πληρούσαν τουλάχιστον τρία από έξι χαρακτηριστικά που είχαν επιλέξει οι ερευνητές. Η ομάδα αυτή παρουσίαζε διαφορές από τους υπόλοιπους συμμετέχοντες τόσο στην πορεία της κατάθλιψης όσο και στη γενετική προδιάθεση και στην αναφερόμενη ανταπόκριση στη θεραπεία.

Το σημαντικό είναι ότι οι διαφορές δεν περιορίζονταν στον ύπνο.

Οι συμμετέχοντες που ταξινομήθηκαν στον προτεινόμενο κιρκάδιο υποτύπο ανέφεραν συχνότερα πρώιμη εμφάνιση της κατάθλιψης, περισσότερα επεισόδια, μεγαλύτερη ψυχολογική επιβάρυνση και δυσκολότερη ανταπόκριση σε ορισμένα φάρμακα.

Σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, τα ευρήματα ενισχύουν την υπόθεση ότι πίσω από παρόμοια καταθλιπτικά συμπτώματα μπορεί να βρίσκονται διαφορετικοί βιολογικοί μηχανισμοί.

Η Emiliana Tonini υπογράμμισε στην ανακοίνωση του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ ότι η καλύτερη κατανόηση των διαφορετικών υποτύπων θα μπορούσε να βοηθήσει τους ασθενείς να αποκτούν νωρίτερα πρόσβαση στις θεραπείες που ανταποκρίνονται περισσότερο στις ανάγκες τους.

Η πρωτότυπη δημοσίευση έχει τίτλο Clinical and genetic correlates of a circadian subtype of depression in the Australian Genetics of Depression Study.

Τα έξι χαρακτηριστικά που συνδέονται με τον νέο υποτύπο κατάθλιψης

Οι επιστήμονες αναγνώρισαν έξι χαρακτηριστικά που σχετίζονται με τον ύπνο, την καθημερινή εγρήγορση και την επίδραση του φωτός στον οργανισμό.

Για τις ανάγκες της μελέτης, ένας συμμετέχων ταξινομούνταν στην ομάδα της κιρκάδιας κατάθλιψης όταν παρουσίαζε τουλάχιστον τρία από αυτά.

1. Έντονη κόπωση το πρωί

Οι συμμετέχοντες ανέφεραν ότι αισθάνονταν πολύ κουρασμένοι κατά το πρώτο μισάωρο μετά την αφύπνιση.

Δεν πρόκειται απλώς για τη συνηθισμένη δυσκολία που μπορεί να αισθάνεται κάποιος όταν ξυπνά νωρίς, αλλά για ένα χαρακτηριστικό που συνυπήρχε με άλλα προβλήματα του ύπνου και της διάθεσης.

2. Περισσότερες ώρες ύπνου κατά την κατάθλιψη

Ένα δεύτερο χαρακτηριστικό ήταν η υπερυπνία: η τάση για περισσότερες ώρες ύπνου κατά τη διάρκεια ενός καταθλιπτικού επεισοδίου.

Παρότι η κατάθλιψη συνδέεται συχνά με την αϋπνία, σε ορισμένους ανθρώπους συμβαίνει το αντίθετο. Κοιμούνται περισσότερο, χωρίς απαραίτητα να αισθάνονται ξεκούραστοι.

3. Μεγαλύτερη δραστηριότητα το βράδυ

Οι άνθρωποι με βραδινό χρονότυπο τείνουν να αισθάνονται μεγαλύτερη εγρήγορση τις βραδινές ώρες και προτιμούν να κοιμούνται και να ξυπνούν αργότερα.

Το να είναι κάποιος «βραδινός τύπος» δεν αποτελεί ασθένεια. Στη μελέτη, όμως, το χαρακτηριστικό αυτό εμφανιζόταν συχνά μαζί με άλλα στοιχεία κιρκάδιας απορρύθμισης.

4. Καθυστερημένο ωράριο ύπνου

Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης αν το μέσο χρονικό σημείο του ύπνου μετατοπιζόταν προς τις πρωινές ώρες.

Για παράδειγμα, κάποιος που κοιμάται από τις 02:00 έως τις 10:00 έχει διαφορετικό χρονισμό ύπνου από κάποιον που κοιμάται από τις 23:00 έως τις 07:00, παρότι η συνολική διάρκεια είναι ίδια.

5. Κοινωνικό τζετ λαγκ

Το κοινωνικό τζετ λαγκ εμφανίζεται όταν το φυσικό ωράριο ύπνου ενός ανθρώπου δεν συμβαδίζει με τις υποχρεώσεις της καθημερινότητάς του.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι κάποιος που αναγκάζεται να ξυπνά πολύ νωρίς για την εργασία του, αλλά τα Σαββατοκύριακα κοιμάται και ξυπνά αρκετές ώρες αργότερα.

Αυτή η συνεχής μετατόπιση μπορεί να δημιουργεί αίσθημα αποσυντονισμού.

6. Εποχικές μεταβολές της διάθεσης

Το τελευταίο χαρακτηριστικό ήταν η μεταβολή της διάθεσης και άλλων καθημερινών λειτουργιών ανάλογα με την εποχή.

Η διάρκεια της ημέρας και η έκθεση στο φυσικό φως επηρεάζουν τον συγχρονισμό του βιολογικού ρολογιού. Σε ορισμένους ανθρώπους, οι εποχικές αλλαγές συνοδεύονται από σημαντικές μεταβολές στην ψυχική κατάσταση.

Ποια χαρακτηριστικά ήταν τα συχνότερα;

Στους 2.604 συμμετέχοντες που ταξινομήθηκαν στην κιρκάδια ομάδα, τα χαρακτηριστικά εμφανίζονταν με την ακόλουθη συχνότητα:

Τα ποσοστά αφορούν αποκλειστικά τους συμμετέχοντες που είχαν ταξινομηθεί στη συγκεκριμένη ερευνητική ομάδα και δεν αντιπροσωπεύουν τον γενικό πληθυσμό.

Επίσης, τα έξι χαρακτηριστικά δεν αποτελούν επίσημο διαγνωστικό τεστ. Η παρουσία τριών από αυτά δεν σημαίνει ότι κάποιος έχει απαραίτητα κιρκάδια κατάθλιψη.

Οι ασθενείς με κιρκάδια χαρακτηριστικά ανέφεραν σοβαρότερη κατάθλιψη

Ένα από τα ευρήματα που ξεχώρισαν ήταν ότι οι συμμετέχοντες της κιρκάδιας ομάδας δεν παρουσίαζαν μόνο διαφορετικές συνήθειες ύπνου.

Η κατάθλιψή τους είχε συχνά πιο σύνθετη κλινική εικόνα.

Συγκριτικά με τους υπόλοιπους συμμετέχοντες, ανέφεραν:

• Εμφάνιση της κατάθλιψης σε μικρότερη ηλικία.
• Περισσότερα καταθλιπτικά επεισόδια.
• Μεγαλύτερη ψυχολογική επιβάρυνση.
• Περισσότερα σωματικά συμπτώματα.
• Συχνότερη αύξηση βάρους κατά τα καταθλιπτικά επεισόδια.
• Υψηλότερα επίπεδα αυτοκτονικού ιδεασμού.
• Περισσότερες εμπειρίες που έμοιαζαν με υπομανιακά, μανιακά ή ψυχωτικά συμπτώματα.

Η τελευταία παρατήρηση έχει ιδιαίτερη κλινική σημασία, επειδή ορισμένα συμπτώματα μπορεί να εμφανίζονται και σε άλλες διαταραχές της διάθεσης, όπως η διπολική διαταραχή.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι άνθρωποι της κιρκάδιας ομάδας είχαν απαραίτητα διπολική διαταραχή ή ψύχωση. Η μελέτη κατέγραψε συχνότερες σχετικές εμπειρίες, οι οποίες χρειάζονται προσεκτική κλινική ερμηνεία.

Τα ευρήματα ενισχύουν την ανάγκη να αξιολογείται η κατάθλιψη συνολικά και όχι μόνο με βάση τη θλίψη ή την απώλεια ενδιαφέροντος.

Γιατί η νέα ανακάλυψη μπορεί να έχει σημασία για τα αντικαταθλιπτικά;

Η διαφορετική ανταπόκριση στη θεραπεία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προεκτάσεις της μελέτης.

Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι οι συμμετέχοντες με κιρκάδιο προφίλ ανέφεραν μικρότερη αποτελεσματικότητα από δύο ευρέως χρησιμοποιούμενες κατηγορίες αντικαταθλιπτικών φαρμάκων:

• Τους εκλεκτικούς αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs).
• Τους αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης και νοραδρεναλίνης (SNRIs).

Στην ανάλυση καταγράφηκαν λόγοι πιθανοτήτων 0,88 για τα SSRIs και 0,89 για τα SNRIs, σε σύγκριση με τους υπόλοιπους συμμετέχοντες.

Πρόκειται για στατιστικές συσχετίσεις που υποδηλώνουν χαμηλότερη αναφερόμενη αποτελεσματικότητα, όχι για ποσοστά αποτυχίας των φαρμάκων.

Οι συμμετέχοντες αυτής της ομάδας ανέφεραν επίσης περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες.

Διαβάστε ακόμη Αντικαταθλιπτικά φάρμακα – Τα πιο συχνά συνταγογραφημένα

Τι μπορεί να εξηγεί τη διαφορετική ανταπόκριση;

Μία από τις υποθέσεις των ερευνητών είναι ότι, όταν η διαταραχή του βιολογικού ρολογιού αποτελεί σημαντικό μέρος της κατάθλιψης, οι συνήθεις θεραπείες μπορεί να μην αντιμετωπίζουν επαρκώς όλους τους μηχανισμούς που συντηρούν τα συμπτώματα.

Η υπόθεση αυτή θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί ορισμένοι ασθενείς συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν προβλήματα ύπνου, ενέργειας και καθημερινής λειτουργικότητας παρά τη θεραπεία.

Ωστόσο, η μελέτη δεν απέδειξε ότι η κιρκάδια απορρύθμιση προκαλεί μειωμένη ανταπόκριση στα αντικαταθλιπτικά.

Οι πληροφορίες για τη θεραπεία προήλθαν από αναφορές των συμμετεχόντων και όχι από κλινική δοκιμή που συνέκρινε διαφορετικά φάρμακα.

Επιπλέον, δεν βρέθηκε αντίστοιχη στατιστικά σημαντική συσχέτιση με την αναφερόμενη αποτελεσματικότητα της μιρταζαπίνης ή της αμιτριπτυλίνης. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα φάρμακα είναι αποδεδειγμένα καταλληλότερα για την κιρκάδια κατάθλιψη.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι όσοι δεν ανταποκρίνονται στην αγωγή τους πρέπει να συζητούν τις επιλογές τους με τον θεράποντα γιατρό, χωρίς να διακόπτουν ή να τροποποιούν μόνοι τους τη θεραπεία.

Η σύνδεση με τη ΔΕΠΥ, τον μεταβολισμό και τη φλεγμονή

Η έρευνα περιλάμβανε και γενετική ανάλυση, με στόχο να διαπιστωθεί αν ο προτεινόμενος υποτύπος συνδέεται με συγκεκριμένες βιολογικές προδιαθέσεις.

Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν πολυγονιδιακές βαθμολογίες κινδύνου, οι οποίες συνδυάζουν πληροφορίες από πολλές γενετικές παραλλαγές.

Στην κιρκάδια ομάδα εντοπίστηκε υψηλότερη γενετική προδιάθεση για:

• Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ).
• Μείζονα καταθλιπτική διαταραχή.
• Αγχώδεις διαταραχές.
• Διπολική διαταραχή.

Παράλληλα, παρατηρήθηκαν συσχετίσεις με γενετικούς δείκτες που σχετίζονται με τον δείκτη μάζας σώματος, τα τριγλυκερίδια, την αντίσταση στην ινσουλίνη και την ιντερλευκίνη-6, μια ουσία που συμμετέχει στη φλεγμονώδη αντίδραση.

Τα στοιχεία αυτά δημιουργούν την πιθανότητα ορισμένοι μηχανισμοί που επηρεάζουν τη διάθεση να συνδέονται επίσης με τον μεταβολισμό, τη φλεγμονή και τον ύπνο.

Ωστόσο, είναι σημαντικό να διαχωρίζουμε τη γενετική προδιάθεση από την πραγματική εμφάνιση μιας νόσου.

Η αυξημένη πολυγονιδιακή βαθμολογία για ΔΕΠΥ, για παράδειγμα, δεν σημαίνει ότι ένας συμμετέχων είχε διαγνωστεί με ΔΕΠΥ. Αντίστοιχα, οι γενετικές συσχετίσεις με μεταβολικούς δείκτες δεν αποδεικνύουν ότι όλοι οι συμμετέχοντες είχαν αντίσταση στην ινσουλίνη ή αυξημένη φλεγμονή.

Η αξία αυτών των ευρημάτων βρίσκεται κυρίως στο ότι υποστηρίζουν την ανάγκη περαιτέρω διερεύνησης της βιολογικής βάσης του προτεινόμενου υποτύπου.

Διαβάστε ακόμη ADHD φάρμακα: 81% αυξημένος κίνδυνος ψύχωσης σε υψηλές δόσεις

Πώς μπορεί το βιολογικό ρολόι να επηρεάζει την κατάθλιψη;

Το βιολογικό ρολόι ρυθμίζει τον καθημερινό κύκλο ύπνου και εγρήγορσης, αλλά η λειτουργία του δεν περιορίζεται στο πότε κοιμόμαστε.

Συμμετέχει επίσης στον χρονισμό της ορμονικής δραστηριότητας, της θερμοκρασίας του σώματος, του μεταβολισμού και άλλων λειτουργιών.

Ο κιρκάδιος ρυθμός ακολουθεί έναν κύκλο περίπου 24 ωρών και συγχρονίζεται σε μεγάλο βαθμό από την έκθεση στο φως.

Όταν το εσωτερικό αυτό σύστημα δεν συμβαδίζει με το καθημερινό πρόγραμμα, μπορεί να εμφανιστούν διαταραχές ύπνου, κόπωση, δυσκολίες συγκέντρωσης και μεταβολές στην εγρήγορση.

Η αίσθηση ενός διαρκούς τζετ λαγκ

Οι ερευνητές παρομοιάζουν την κιρκάδια απορρύθμιση με την αίσθηση που δημιουργεί το τζετ λαγκ.

Ένας άνθρωπος μπορεί να χρειάζεται να ξυπνά στις 07:00, αλλά ο οργανισμός του να βρίσκεται ακόμη σε μια βιολογική φάση που ευνοεί τον ύπνο.

Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι έντονη πρωινή κόπωση και δυσκολία συγκέντρωσης, ενώ η ενέργεια και η εγρήγορση αυξάνονται αργότερα μέσα στην ημέρα.

Αυτό δεν αποτελεί από μόνο του ένδειξη κατάθλιψης. Πολλοί άνθρωποι έχουν φυσιολογικά βραδινό χρονότυπο.

Η νέα μελέτη εξετάζει αν, σε μια συγκεκριμένη ομάδα ανθρώπων που ήδη έχουν κατάθλιψη, ο συνδυασμός αυτών των χαρακτηριστικών αντανακλά έναν ιδιαίτερο βιολογικό μηχανισμό.

Είναι η κιρκάδια κατάθλιψη διαφορετική από την άτυπη ή την εποχική κατάθλιψη;

Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης αν ο προτεινόμενος υποτύπος αποτελεί απλώς μια διαφορετική ονομασία για μορφές κατάθλιψης που ήδη γνωρίζουμε.

Η σχέση με την άτυπη κατάθλιψη

Η άτυπη κατάθλιψη μπορεί να περιλαμβάνει αυξημένη διάρκεια ύπνου, μεγαλύτερη όρεξη, αύξηση βάρους και άλλα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της διάθεσης.

Η μελέτη διαπίστωσε σημαντική επικάλυψη ανάμεσα στην άτυπη και την κιρκάδια κατάθλιψη.

Ωστόσο, περίπου 1.400 συμμετέχοντες που πληρούσαν κριτήρια άτυπης κατάθλιψης δεν ταξινομήθηκαν στην κιρκάδια ομάδα.

Αυτό υποδηλώνει ότι οι δύο κατηγορίες δεν είναι ταυτόσημες.

Διαβάστε περισσότερα για την Άτυπη κατάθλιψη και αντικαταθλιπτικά: Γιατί κάποιοι δεν ανταποκρίνονται

Η σχέση με την εποχική κατάθλιψη

Η εποχική κατάθλιψη χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενα επεισόδια που εμφανίζονται σε συγκεκριμένες εποχές του έτους.

Στον προτεινόμενο κιρκάδιο υποτύπο, οι εποχικές μεταβολές αποτελούν μόνο ένα από τα έξι χαρακτηριστικά.

Επομένως, ένας άνθρωπος μπορεί να παρουσιάζει κιρκάδια χαρακτηριστικά χωρίς να εμφανίζει εποχική κατάθλιψη.

Η διάκριση αυτή έχει σημασία, επειδή η νέα μελέτη δεν προτείνει απλώς μια διαφορετική ονομασία για την εποχική κατάθλιψη, αλλά διερευνά έναν ευρύτερο συνδυασμό χαρακτηριστικών του ύπνου και της διάθεσης.

Μπορεί η ανακάλυψη να οδηγήσει σε νέες θεραπείες για την κατάθλιψη;

Οι ερευνητές θεωρούν ότι η αναγνώριση ενός κιρκάδιου προφίλ θα μπορούσε μελλοντικά να βοηθήσει στην επιλογή πιο στοχευμένων θεραπευτικών παρεμβάσεων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι λεγόμενες χρονοθεραπείες, δηλαδή παρεμβάσεις που στοχεύουν στη ρύθμιση του βιολογικού ρολογιού.

Φωτοθεραπεία

Η φωτοθεραπεία χρησιμοποιεί ειδικές συσκευές έντονου φωτισμού με σκοπό να επηρεάσει τον κιρκάδιο ρυθμό.

Έχει μελετηθεί ιδιαίτερα στην εποχική κατάθλιψη, ενώ υπάρχουν και δεδομένα για τη χρήση της σε ορισμένες περιπτώσεις μη εποχικής κατάθλιψης.

Ωστόσο, η νέα αυστραλιανή μελέτη δεν εξέτασε αν η φωτοθεραπεία είναι αποτελεσματικότερη ειδικά στους ανθρώπους που πληρούν τα κριτήρια του προτεινόμενου κιρκάδιου υποτύπου.

Μελατονίνη

Η μελατονίνη είναι μια ορμόνη που συμμετέχει στη ρύθμιση του κύκλου ύπνου και εγρήγορσης.

Οι επιστήμονες θεωρούν ότι οι παρεμβάσεις που επηρεάζουν το σύστημα της μελατονίνης αξίζουν περαιτέρω διερεύνηση σε ασθενείς με κατάθλιψη και κιρκάδια απορρύθμιση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η μελατονίνη έχει αποδειχθεί θεραπεία για τον νέο υποτύπο.

Η μελέτη δεν χορήγησε μελατονίνη στους συμμετέχοντες ως μέρος κλινικής δοκιμής και δεν προσδιόρισε κάποια αποτελεσματική δοσολογία.

Παρεμβάσεις στον ύπνο και στο καθημερινό πρόγραμμα

Η σταθερότητα στις ώρες ύπνου και αφύπνισης, η κατάλληλη έκθεση στο φυσικό φως και η ρύθμιση των καθημερινών δραστηριοτήτων μπορούν να αποτελούν μέρος της φροντίδας ανθρώπων με διαταραχές ύπνου και κιρκάδιου ρυθμού.

Ωστόσο, τέτοιες παρεμβάσεις δεν υποκαθιστούν την κατάλληλη θεραπεία της κατάθλιψης.

Ο Jacob Crouse, ένας από τους βασικούς ερευνητές, υποστήριξε ότι οι θεραπείες που στοχεύουν στο βιολογικό ρολόι ενδέχεται να έχουν μεγαλύτερη σημασία για ορισμένους ασθενείς και ότι η δυνατότητα εφαρμογής τους πρέπει να διερευνηθεί νωρίτερα στην πορεία της νόσου.

Για να επιβεβαιωθεί αυτή η προοπτική, χρειάζονται κλινικές δοκιμές που θα εξετάσουν αν οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις βελτιώνουν πραγματικά τα αποτελέσματα της θεραπείας.

Οι ισχύουσες κατευθυντήριες οδηγίες NICE για την κατάθλιψη στους ενήλικες εξακολουθούν να δίνουν έμφαση στην εξατομικευμένη επιλογή θεραπείας, με βάση τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, το ιστορικό και τις προτιμήσεις του ασθενούς.

Μπορεί σήμερα ένας ασθενής να διαγνωστεί με κιρκάδια κατάθλιψη;

Προς το παρόν, η κιρκάδια κατάθλιψη δεν αποτελεί επίσημα καθιερωμένη ανεξάρτητη διάγνωση.

Τα έξι χαρακτηριστικά χρησιμοποιήθηκαν από τους ερευνητές για την ταξινόμηση των συμμετεχόντων και χρειάζονται περαιτέρω αξιολόγηση πριν αποκτήσουν πιθανή κλινική εφαρμογή.

Αυτό σημαίνει ότι κάποιος που κοιμάται πολλές ώρες, ξυπνά κουρασμένος και λειτουργεί καλύτερα το βράδυ δεν μπορεί να συμπεράνει ότι έχει τον συγκεκριμένο υποτύπο.

Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να συνδέονται με διαφορετικές καταστάσεις, όπως διαταραχές ύπνου, ανεπαρκή ξεκούραση, φαρμακευτικές ανεπιθύμητες ενέργειες ή άλλες παθήσεις.

Σε έναν άνθρωπο με κατάθλιψη, πάντως, η καταγραφή του ύπνου και της καθημερινής ενέργειας μπορεί να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες στον θεράποντα γιατρό.

Ιδιαίτερα όταν η θεραπεία δεν αποδίδει όπως αναμένεται, είναι σημαντικό να αξιολογούνται συνολικά τα συμπτώματα, η διάρκεια του ύπνου, οι πιθανές συνυπάρχουσες διαταραχές και η προηγούμενη θεραπευτική ανταπόκριση.

Αν εμφανίζονται αυτοκτονικές σκέψεις ή υπάρχει άμεσος κίνδυνος αυτοτραυματισμού, απαιτείται επείγουσα βοήθεια. Στην Ελλάδα μπορεί να χρησιμοποιηθεί το 112 ή το 166.

Τι δεν έχει αποδείξει ακόμη η νέα μελέτη;

Παρότι η έρευνα περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό συμμετεχόντων και γενετικά δεδομένα, υπάρχουν σημαντικοί περιορισμοί.

Δεν αποδείχθηκε ότι το βιολογικό ρολόι προκαλεί την κατάθλιψη

Η μελέτη ήταν παρατηρητική. Εντόπισε συσχετίσεις, αλλά δεν μπορεί να καθορίσει αν η κιρκάδια απορρύθμιση προκαλεί την κατάθλιψη, αν η κατάθλιψη επηρεάζει το βιολογικό ρολόι ή αν και τα δύο σχετίζονται με κοινούς μηχανισμούς.

Οι πληροφορίες βασίστηκαν σε αυτοαναφορές

Οι συμμετέχοντες ανέφεραν οι ίδιοι τα συμπτώματά τους, τις συνήθειες ύπνου και την εμπειρία τους από τη φαρμακευτική θεραπεία.

Τα στοιχεία αυτά είναι χρήσιμα για την έρευνα, αλλά δεν ισοδυναμούν με αντικειμενικές μετρήσεις του κιρκάδιου ρυθμού ή με κλινική αξιολόγηση της ανταπόκρισης στα φάρμακα.

Το 23% δεν μπορεί να γενικευθεί σε όλους τους ασθενείς

Το ποσοστό προέρχεται από συγκεκριμένη αυστραλιανή ερευνητική ομάδα, στην οποία περιλαμβάνονταν πολλοί άνθρωποι με σοβαρή, υποτροπιάζουσα ή επίμονη κατάθλιψη.

Επομένως, δεν γνωρίζουμε αν το ίδιο ποσοστό θα εμφανιζόταν σε όλους τους ανθρώπους με κατάθλιψη, ανεξάρτητα από την ηλικία, τη βαρύτητα της νόσου ή τη χώρα.

Ο υποτύπος χρειάζεται ανεξάρτητη επιβεβαίωση

Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα πρέπει να επιβεβαιωθούν από ανεξάρτητες μελέτες.

Χρειάζεται επίσης να διαπιστωθεί αν η αναγνώριση του κιρκάδιου προφίλ μπορεί πράγματι να προβλέψει ποια θεραπεία θα βοηθήσει περισσότερο έναν συγκεκριμένο ασθενή.

Αυτή είναι η βασική προϋπόθεση για να αποκτήσει η ανακάλυψη πρακτική σημασία στην καθημερινή ψυχιατρική φροντίδα.

Τι σημαίνει τελικά η ανακάλυψη για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης;

Η νέα μελέτη ενισχύει μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες προσεγγίζουν την κατάθλιψη: την ανάγκη να αναγνωρίζονται διαφορετικά κλινικά και βιολογικά προφίλ πίσω από την ίδια διάγνωση.

Σχεδόν ένας στους τέσσερις συμμετέχοντες της αυστραλιανής έρευνας παρουσίαζε έναν συνδυασμό χαρακτηριστικών που συνδέονται με το βιολογικό ρολόι. Η ομάδα αυτή ανέφερε σοβαρότερη κλινική εικόνα και διαφορετική ανταπόκριση σε ορισμένα αντικαταθλιπτικά.

Το εύρημα δεν σημαίνει ότι ανακαλύφθηκε ήδη μια νέα επίσημη διάγνωση ή ότι υπάρχει αποδεδειγμένη ειδική θεραπεία.

Δείχνει, όμως, ότι ο χρονισμός του ύπνου, η πρωινή κόπωση και η καθημερινή λειτουργία του βιολογικού ρολογιού μπορεί να αποτελούν σημαντικές πληροφορίες για την καλύτερη κατανόηση και μελλοντικά την πιο εξατομικευμένη θεραπεία της κατάθλιψης.

Συχνές ερωτήσεις για τον νέο υποτύπο κατάθλιψης

Πηγές και επιστημονική τεκμηρίωση

1. Tonini E. et al. Clinical and genetic correlates of a circadian subtype of depression in the Australian Genetics of Depression Study. The British Journal of Psychiatry, 20 Οκτωβρίου 2026. Πρωτότυπη επιστημονική μελέτη.
2. University of Sydney – Researchers identify new circadian subtype of depression, 21 Οκτωβρίου 2026.
3. Nature – Body clock disruptions contribute to one in four cases of depression, suggests large study, 20 Οκτωβρίου 2026.
4. NICE – Depression in adults: treatment and management.
5. NHS – Seasonal affective disorder.