Από τα βάθη της αρχαιότητας η ιατρική είχε αρχίσει να κάνει τα πρώτα της βήματα. Οι αρχαίοι Έλληνες θεωρούνται ευρέως οι ιδρυτές της δυτικής ιατρικής, ενώ κάποια από τα φάρμακα και τις μεθόδους που χρησιμοποιούσαν υφίστανται ακόμα.

Στον Μεσαίωνα, όμως, ο δυτικός κόσμος παγιδεύτηκε κάπου ανάμεσα στην αρχαία ιατρική και τις θρησκευτικές πεποιθήσεις και δεισιδαιμονίες που κυριαρχούσαν εκείνη την εποχή. Σήμερα η επιστήμη είναι σε μεγάλο βαθμό ελεύθερη και ανεπηρέαστη από κάθε λογής υπερφυσικές πεποιθήσεις.

Από τη Βαβυλώνα και την Αίγυπτο έως την Ελλάδα και τη Ρώμη, οι άνθρωποι προσπαθούσαν να ανακαλύψουν τεχνικές και φάρμακα για να θεραπευτούν. Κάποιες από τις μεθόδους έχουν ξεπεραστεί και αμφισβητηθεί έντονα, άλλες όμως συνέβαλαν πολύ στη δυτική ιατρική, είτε αυτούσιες είτε στην εξελιγμένη τους μορφή.

Φλοιός ιτιάς

Ο φλοιός της ιτιάς χρησιμοποιείται ως παραδοσιακό φάρμακο από τα βάθη της αρχαιότητας, περισσότερο από 3.500 χρόνια. Τόσο οι αρχαίοι Αιγύπτιοι όσο και ο Ιπποκράτης είχαν συστήσει τη χρήση του για ανακούφιση από τον πόνο. Οι αρχαίοι Σουμέριοι και οι Αιγύπτιοι δεν γνώριζαν ότι η δραστική αναλγητική του ουσία ήταν η σαλικίνη. Αργότερα αποτέλεσε τη βάση της ασπιρίνης, την οποία άρχισε να πουλάει το 1915 ο φαρμακευτικός γίγαντας Bayer. Η σαλικίνη είναι πλέον αντικείμενο 700 έως 1.000 κλινικών μελετών κάθε χρόνο. Πρόσφατες έρευνες έχουν δείξει ότι είναι κάτι περισσότερο από παυσίπονο. Συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου εγκεφαλικών επεισοδίων αλλά και στην πρόληψη του καρκίνου. Ο φλοιός της ιτιάς είναι παράδειγμα θεραπείας της αρχαιότητας που συνεχίζει να υφίσταται και να εξελίσσεται.

Καθετήρας

Ο καθετήρας, παραδόξως, αποτελεί μεσαιωνική θεραπεία. Χρησιμοποιείται για λοιμώξεις της ουροδόχου κύστης, βοηθώντας τη ροή των ούρων. Ο παλιομοδίτικος καθετήρας ήταν ένα μακρύ, αιχμηρό, μεταλλικό αντικείμενο. Η αποστείρωσή του δεν ενδιέφερε μάλλον τους γιατρούς της εποχής. Οι καθετήρες κάμπτονταν για να πάρουν τη μορφή της ουρήθρας. Συνήθως, πολλά άτομα κρατούσαν τον ασθενή, ενώ ο χειρουργός εισήγε τον καθετήρα στην ουρήθρα του ατόμου προσπαθώντας να καθαρίσει την απόφραξη.

Οι παλιοί καθετήρες λειτουργούσαν όσο αποτελεσματικά λειτουργούν και οι σημερινοί. Οι τελευταίοι μοιάζουν περισσότερο με καλαμάκια και προσπαθούν να συμβάλουν στην ομαλή έξοδο των ούρων από το σώμα, αντί να καθαρίσουν την απόφραξη με ωμή δύναμη.

Εξέταση ούρων

Ο Ιπποκράτης και ο Γαληνός θεωρούσαν ότι οι περισσότερες ασθένειες προέρχονται από ανισορροπία στους τέσσερις χυμούς του ανθρώπου: μαύρη και λευκή χολή, φλέγμα και αίμα. Τα έργα τους επέζησαν στον Μεσαίωνα και χρησιμοποιούνταν έως και 1.000 χρόνια αργότερα. Αν και η θεωρία των τεσσάρων χυμών αποδείχτηκε αρκετά παράλογη, η ιδέα ήταν ακριβής.

Ακόμα και σήμερα οι γιατροί αναλύουν το αίμα και άλλους αποχρωματισμούς των ούρων. Εάν η σύγχρονη ιατρική δεν διέθετε καλύτερα μέσα, τα αποχρωματισμένα ούρα θα εξακολουθούσαν να είναι ένα ενδεικτικό σημάδι εάν κάποιος πάσχει από νεφρικά ή άλλα προβλήματα. Σήμερα, αν κάποιος έχει νεφρική νόσο, οι γιατροί τού ζητούν να υποβάλει δείγμα ούρων. Τα στοιχεία που αναζητούν είναι σχεδόν ίδια με αυτά που αναζητούσαν στην αρχαιότητα, δηλαδή αίμα και σκούρο χρώμα.

Βδέλλες στην ιατρική

Οι βδέλλες ήταν μια δημοφιλής θεραπεία της αρχαιότητας για ασθένειες. Για τον Ιπποκράτη, όπως προείπαμε, οποιαδήποτε ανισορροπία στους τέσσερις ανθρώπινους χυμούς προκαλούσε ασθένεια. Ο καλύτερος τρόπος θεραπείας γι’ αυτόν λοιπόν ήταν να αποστραγγιστεί όλο το περισσευούμενο αίμα. Η χρήση βδελλών για τη θεραπεία σχεδόν όλων των ασθενειών είχε φτάσει στο αποκορύφωμά της το 1830, με τη Γαλλία να εισάγει περίπου 40 εκατομμύρια κάθε χρόνο.

Με την εξέλιξη της δυτικής επιστήμης η χρήση τους άρχισε να περιορίζεται. Όμως, οι πρόσφατες εξελίξεις στις χειρουργικές επεμβάσεις επαναφέρουν τις βδέλλες στα νοσοκομεία. Νοσοκομεία όπως το UCLH στο Λονδίνο χρησιμοποιούν αυτά τα αιμοδιψή σκουλήκια για να αποστραγγίσουν το υπερβολικό αίμα έπειτα από μικροχειρουργικές επεμβάσεις. Η μέθοδος αυτή βοηθά στην επιτάχυνση της φυσικής επούλωσης. Επιπλέον, μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη μετεγχειρητική φροντίδα των μοσχευμάτων του δέρματος ή μετά την επανασύνδεση χαμένων δακτύλων και αυτιών. Οι βδέλλες παράγουν μια πρωτεΐνη που σταματά την πήξη του αίματος, και αυτό δίνει στις φλέβες χρόνο να πλέκονται μαζί.

Οι αρχαίοι επιστήμονες θεωρούσαν ότι είχαν απαντήσεις για πολλές ασθένειες. Το ίδιο και εμείς. Παρατηρώντας ένα ιατρικό σύστημα τόσο διαφορετικό από το δικό μας, το οποίο όμως διήρκεσε πολλούς αιώνες, μαθαίνουμε ότι δεν πρέπει ποτέ να δεχόμαστε κάτι χωρίς μια πρώτη αμφισβήτηση. Πρέπει να είμαστε πάντοτε προετοιμασμένοι να επανεξετάζουμε τα έως τώρα κεκτημένα όταν προκύπτουν νέα στοιχεία.

Στοιχεία από: explorable.com www.bbc.com listverse.com