Δήμητρα Αράπογλου: Οι Κωφοί βιώνουν διακρίσεις και ζουν στο περιθώριο της κοινωνίας

Δήμητρα αράπογλου νοηματική γλώσσα αγάπη

Η Δήμητρα Αράπογλου, πολιτικός, εθελόντρια και υπέρμαχος των δικαιωμάτων της ελληνικής κοινότητας των Κωφών, δίνει μια δυνατή, άκρως αληθινή συνέντευξη για τις εμπειρίες της, τα βιώματά της και την άποψή της για τις παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας όσον αφορά τη στάση της απέναντι στις μειονότητες, και συγκεκριμένα στους Κωφούς. 

Συχνά οι ακούοντες, ακόμη και αυτοί που ασχολούνται µε τους Κωφούς ή έχουν Κωφούς Δήμητρα Αράπογλουσυγγενείς, τους αντιμετωπίζουν ως ιατρικά περιστατικά και απομονωμένες υπάρξεις. Σπάνια τους βλέπουν ως μια πολιτισμική ομάδα και οντότητα, με ανάγκες και ίδια δικαιώματα με τους υπόλοιπους ανθρώπους. Θεωρούν τη νοηματική γλώσσα περιορισμένη, φτωχή και όχι ισότιμη µε τις ομιλούμενες.

Η Δήμητρα Αράπογλου απαντά σε ερωτήσεις που απασχολούν την κοινότητα των Κωφών αλλά και όλα τα υπόλοιπα μέλη της κοινωνίας, για ένα καλύτερο και ισότιμο αύριο για όλους.

Σε τι κατάσταση βρίσκεται η χώρα μας αναφορικά με τη στήριξη και αρμονική ενσωμάτωση των Κωφών στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο;

Όσον αφορά τη στήριξη και αρμονική ενσωμάτωση των Κωφών στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο, έχω να πω ότι κατά την άποψή μου έχουμε πολύ δρόμο να διανύσουμε. Βέβαια, το κράτος κάνει ό,τι μπορεί. Όμως δεν είναι αρκετή η στήριξή του. Προς στιγμήν έχουμε ακόμα προβλήματα. Η Ομοσπονδία Κωφών Ελλάδος διοργανώνει κινητοποιήσεις, διαμαρτυρίες, συνέδρια και συναντήσεις με κρατικούς φορείς, για να λυθούν τα όποια προβλήματα υπάρχουν.

Πρώτα απ’ όλα, η προσωπική μας ταυτότητα διαμορφώνεται από τον τρόπο που μας αντιλαμβάνονται και μας αντιμετωπίζουν κάποιοι. Η νοηματική γλώσσα, η κουλτούρα και η συμμετοχή σε μια κοινότητα είναι αλληλένδετες έννοιες που δίνουν συνοχή στην κοινότητα. Οι Κωφοί εκφράζουν τον εαυτό τους, εκδηλώνουν τα συναισθήματά τους, σκέφτονται, μιλάνε, κινούνται και διεκδικούν τα αυτονόητα με τρόπο που επιλύουν τα προβλήματά τους. Βέβαια, υπάρχουν επικοινωνιακές δυσκολίες. Οι δυσκολίες αυτές δημιουργούν εμπόδια στη γεφύρωση των δύο πλευρών για αποτελεσματική επικοινωνία. Στην κοινότητα των Κωφών οι εκφράσεις του προσώπου είναι απαραίτητα στοιχεία της γραμματικής και της σύνταξης της ελληνικής νοηματικής γλώσσας.

Πώς θεωρείτε ότι αντιμετωπίζουν οι ακούοντες τους Κωφούς;

Οι ακούοντες μας αντιμετωπίζουν διαφορετικά και θεωρούν την ελληνική νοηματική γλώσσα περιορισμένη, φτωχή και όχι ισότιμη με τις ομιλούμενες! Συνήθως ρωτάνε: «Είναι η νοηματική διεθνής;» ή «Εκφράζει αφηρημένες έννοιες;» κ.λπ. Αυτό φανερώνει ότι υπάρχει κόσμος που δείχνει άγνοια για τους κωφούς αλλά και την προκατάληψη που υπάρχει για εμάς! Γενικά οι ακούοντες θα πρέπει να παλεύουν μαζί με τους κωφούς και όχι για τους Κωφούς. Η νοηματική γλώσσα έχει υποβαθμιστεί από πολλούς και έχει καταπιεστεί ως γλώσσα! Υπάρχουν ακούοντες που θεωρούν ότι η κώφωση είναι η ανικανότητα να ακούς ήχους. Αυτό που έχω να πω είναι ότι δεν έχουμε τη δυνατότητα να χρησιμοποιούμε τον ήχο για την αντίληψη της ομιλίας. Οι Κωφοί βιώνουν διακρίσεις και προκαταλήψεις στην κοινωνία των ακουόντων και ζουν στο περιθώριο της κοινωνίας, είτε με υποτιμητικά σχόλια είτε με την άρνηση μιας εργασίας ή μέσα από μια άσχημη αντιμετώπιση.

Οι κωφοί αισθάνονται την αναπηρία τους όταν βρεθούν σε περιβάλλον με ακούοντες. Οι περισσότεροι κωφοί προέρχονται από ακούουσες οικογένειες, όπως εγώ. Μιλάμε, αλλά η ομιλία μας δεν είναι κατανοητή από πολλούς και έτσι χρησιμοποιούμε τους διερμηνείς νοηματικής γλώσσας ως φωνή μας. Υπάρχουν δυο διαφορετικοί τύποι κωφών:

  • προγλωσσικοί Κωφοί (με Κ κεφαλαίο), που έχασαν την ακοή τους ως την ηλικία των 3 ετών και γνωρίζουν τη νοηματική γλώσσα. Αυτοί οι κωφοί είναι πιο ευχάριστοι και πιο χαρούμενοι και αντιμετωπίζουν τη ζωή πιο θετικά. Είναι πιο δυναμικοί και δραστήριοι, αντίθετα με τους
  • μεταγλωσσικούς κωφούς (με μικρό κ), που έχασαν την ακοή τους σε μεγαλύτερη ηλικία και δεν γνωρίζουν τη νοηματική γλώσσα. Αυτά τα άτομα αντιμετωπίζουν προβλήματα στη ζωή τους και αποξενώνονται από την κοινωνία με την οποία είχαν ταυτιστεί. Αυτό που μας χωρίζει από τη δική τους μοίρα είναι η συντροφικότητά μας και το ότι ο τρόπος της ζωής μας χτίζεται γύρω από τη γλώσσα μας. Πρώτα εμείς και μετά οι άλλοι.

Ποια είναι τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η κοινότητα των κωφών στη χώρα μας;

Τα προβλήματα των κωφών δεν προβάλλονται στον βαθμό που προβάλλονται σε άλλες χώρες, με αποτέλεσμα και οι επιθυμητές λύσεις να αργούν να βρεθούν. Θα σας πω το αυτονόητο, το ποιοι είναι οι στόχοι μέσα στην κοινότητα των κωφών στη χώρα μας. Βέβαια, τα προβλήματα των κωφών διαφέρουν από χώρα σε χώρα. Εδώ ζητάμε τα αυτονόητα, τα οποία είναι:

  • Η κοινωνική αποδοχή τους ως ισότιμων μελών της κοινωνίας.
  • Επαγγελματική αποκατάσταση στην αγορά εργασίας, ιδιαίτερα στον ιδιωτικό τομέα.
  • Προσθήκη υπότιτλων στα τηλεοπτικά προγράμματα και σε διάφορα ελληνικά έργα, για να έχουμε όλοι ίση πρόσβαση (αν και τελευταία έβαλαν υπότιτλους). Όμως να γίνεται σε καθημερινή βάση και όχι πού και πού.
  • Παροχή διερμηνέων ελληνικής νοηματικής γλώσσας σε όλες τις διάφορες κρατικές υπηρεσίες και η πρόσβαση των κωφών με τους διερμηνείς και η σημασία της διά ζώσης διερμηνείας.
  • Η παροχή τεχνικών μέσων, όπως ειδικά κουδούνια-φώτα, τηλεομοιοτυπίας, ξυπνητήρια-δονητές.
  • Η κάλυψη αγοράς οπισθοωτιαίων ακουστικών βαρηκοΐας και όχι ένα μέρος του ποσού!
  • Η πολιτική εκπροσώπηση και η συμμετοχή τους στα κέντρα λήψης αποφάσεων, ειδικά σε σχολεία και υπηρεσίες που αφορούν τους κωφούς.
  • Η διάδοση της ελληνικής νοηματικής γλώσσας, αν και η αναγνώριση της ελληνικής νοηματικής γλώσσας πέρασε με τον νόμο 4488/2017 ως ισότιμης με την ελληνική γλώσσα.
  • Όλα αυτά και άλλα πολλά, που δεν μπορώ να τα θυμάμαι όλα.

Πώς καταφέρατε να ξεπεράσετε τις παθογένειες της κοινωνίας μας και να διακριθείτε;

Το πώς κατάφερα να φτάσω εδώ είναι άλλη ιστορία. Θα πρέπει να ξεκινήσω από τα παιδικά μου χρόνια στο Κουκάκι. Τι να πρωτοπώ; Πολλές είναι οι ιστορίες μου. Πρώτα απ’ όλα είναι το πείσμα μου. Αυτό με έκανε δυνατή και να προχωρώ με δύναμη στη ζωή μου. Αντιμετώπισα βέβαια δυσκολίες στην πορεία μου. Πέρασα στεναχώριες και εμπειρίες που με έκαναν δυνατή. Μόνη μου προχώρησα. Εργάστηκα στον ιδιωτικό τομέα για 35 ολόκληρα χρόνια, σε τέσσερις διαφορετικές επιχειρήσεις, ως υπάλληλος γραφείου. Δούλεψα και ως παρουσιάστρια ειδήσεων στην ελληνική νοηματική γλώσσα στον τότε τηλεοπτικό σταθμό Τηλεάστυ από το 2002 έως το 2013. Επίσης, πρόσφερα εθελοντικά τις υπηρεσίες μου στην Ένωση Κωφών Ελλάδος από το 1986 έως το 1994 και στον Αθλητικό Όμιλο Κωφών από το 1996 έως το 1999 με 2000. Μου άρεσε πάντα να βοηθώ και να προσφέρω.

Στην πορεία μπήκα στην πολιτική, το 2007 εξελέγην βουλευτής, όπου οι ευθύνες είναι μεγαλύτερες και δεν ήταν εύκολο για μένα. Αντιμετώπισα πολλά, αν και μαχόμουν συνέχεια για το καλό του κοινωνικού συνόλου. Έχασα την έδρα το 2009 από τον Ανατολάκη στη Β’ Πειραιά. Συνέχισα βέβαια να βάζω υποψηφιότητα, είτε στις δημοτικές είτε στις βουλευτικές εκλογές. Κουράστηκα πολύ, καθώς το εμπόδιό μου είναι η κώφωση και τα τελευταία χρόνια, με πολλά προβλήματα προσωπικά που είχα και έχω, η διάθεσή μου να βοηθήσω είναι κάπως πεσμένη. Τρέχω βέβαια ακόμα και βοηθώ κάποια άτομα.

Όπως οι δυσκολίες που έχω συνεχίζονται, έτσι και η ζωή συνεχίζεται και δεν μπορώ να κάνω κάτι για να το αλλάξω αυτό. Αυτή είμαι και πάντα αυτή ήμουν, με το πείσμα και τη θέληση να κάνω πράγματα που μου αρέσουν. Βασικά, το όνειρό μου ήταν άλλο, η μοίρα όμως με οδήγησε σε κάτι άλλο. Τα όνειρά μου έμειναν στο συρτάρι. Δεν μπόρεσα να γίνω αυτή που θα ήθελα. Πολλά ήταν τα εμπόδια που δεν με άφηναν να φτάσω τους στόχους μου.

Τι συμβουλές θα δίνατε σε νεαρά κωφά άτομα για να ακολουθήσουν το παράδειγμά σας;

Ήδη πολλοί ήθελαν και θέλουν να ακολουθήσουν το παράδειγμά μου. Από τα νεανικά μου χρόνια ήθελαν να μου μοιάζουν. Ήμουν ήδη ένα όνομα από τη Γ’ Δημοτικού. Είχα κάνει πράγματα που δεν μπορούσαν άλλοι και γι’ αυτό έκανα όνομα από τότε. Ένιωσα βέβαια πολλές φορές αποκλεισμένη. Ένιωθα άσχημα και, όπως σας είπα προηγουμένως, είχα πείσμα και ξεπέρασα κάποια πράγματα. Βέβαια, δεν ήταν εύκολο για μένα. Έζησα σε δύο κόσμους, των κωφών και των ακουόντων. Όπως και να έχει, θα ήθελα να πω σε νεαρά κωφά άτομα να μην παρατήσουν τα όνειρά τους. Να έχουν στόχους και πείσμα. Προσγείωση του νου, γνώση, σταθερότητα και όχι επιπολαιότητα.

Έχετε μια θετική και μια αρνητική ανάμνηση από την παιδική σας ηλικία που να σας έχουν στιγματίσει;

Πολλά με στιγμάτισαν. Τι από όλα να πω; Το θετικό σε μια παιδική ανάμνηση ήταν που ήμουν για τους άλλους παιδί-θαύμα και με έβλεπαν πάντα με θαυμασμό και έτρεχαν πάντα κοντά μου. Αυτό με έκανε να νιώθω ξεχωριστή και ωραία. Όλο το σχολείο με ήξερε! Έχω όμως και αρνητικές αναμνήσεις που με στιγμάτισαν. Ένα θα πω, ότι στην παιδική μου ηλικία περίμενα στοργή, αγάπη και συμπαράσταση από τους γονείς μου, και ιδιαίτερα από τη μητέρα μου, πράγμα που δεν έλαβα. Να θυμηθώ ένα; Θα σας πω. Κάθε φορά που το σχολείο έκανε διάφορες εκδηλώσεις, είτε Χριστούγεννα είτε Πάσχα ή Απόκριες και ακόμα καλοκαιρινές εκδηλώσεις, εκεί πάντα με έβαζαν να πω ένα ποιηματάκι ή ένα τραγούδι. Και ποιο ήταν το άσχημο; Οι γονείς μου δεν ήταν ποτέ εκεί! Σαν να μην υπήρχα. Στις καλοκαιρινές επιδείξεις σε όλη τη σχολική περίοδο μόνο δύο φορές ήρθαν. Έτσι έλεγα στον εαυτό μου «γιατί άραγε ήρθα στον κόσμο;».