Η εκπαίδευση καίριων δεξιοτήτων (Pivotal Response Training) αναπτύχθηκε από το πανεπιστήμιο της California Santa Barbara (CA) και αφορά την εκπαίδευση παιδιών στο Φάσμα του Αυτισμού.

Γράφει ο Γιάννης Μπούγος, Ψυχολόγος

Η μέθοδος έχει τεκμηριωθεί με έρευνες δημοσιευμένες σε καταξιωμένα διεθνή, επιστημονικά περιοδικά από σημαντικούς οργανισμούς και προγράμματα.

Oι μέθοδοι στοχεύουν στην ενίσχυση α) της επικοινωνίας, β) της φαντασίας και γ) των κοινωνικών δεξιοτήτων.

Η βασική θεωρία πίσω από την Εκπαίδευση Καίριων Δεξιοτήτων, βασίζεται στο ότι η συμπεριφορά εξαρτάται από «καίριες» ή ζωτικές συμπεριφορικές δεξιότητες

Έχοντας βασιστεί στις αρχές της εφαρμοσμένης ανάλυσης συμπεριφοράς ΑΒΑ (Εφαρμοσμένης Συμπεριφορικής Ανάλουσης) το PRT διαφοροποιήθηκε σημαντικά, αφού έβαλε στο κέντρο της θεωρίας της το κίνητρο και το ενδιαφέρον του παιδιού.

Επιπλέον, πρότεινε ένα πολύ νατουραλιστικό μοντέλο παρέμβασης χωρίς τεχνητές συνθήκες διδασκαλίας και υψηλή δόμηση του περιβάλλοντος. Ως εκ τούτου το περιβάλλον του σπιτιού κρίνεται ιδανικό για την εκπαίδευση των παιδιών που ανήκουν στο Φάσμα του Αυτισμού.

Θα παρατηρήσετε πως σε κάθε αλληλεπίδραση το παιδί ενισχύεται φυσικά ως απόρροια αυτού που έκανε. Με αυτή την έννοια η παρέμβαση συνήθως είναι παιγνιώδης και πάντα έχει ουσία και νόημα για το παιδί να αποδώσει!

Ας δούμε μερικά παραδείγματα «φυσικής» διδασκαλίας στο σπίτι βασισμένα στο PRT:

• Πληκτρολογήστε αριθμούς τηλεφώνων αγαπημένων για το παιδί προσώπων και έπειτα καλέστε τους.
• Προσφωνήστε στο παιδί απλές εντολές πχ «άνοιξε το ντουλάπι» αφού τοποθετήσετε μέσα κάτι που ενδιαφέρει να πάρει.
• Εξασκηθείτε στην ιχνηλασία με το δάχτυλο κλειδώνοντας μια ηλεκτρονική συσκευή με αντίστοιχο μοτίβο ή ενώνοντας τις τέλειες από τις στάσεις του μετρό.
• Κρύψτε ένα ενισχυτικό αντικείμενο μέσα σ ένα κουτί με άλλα ουδέτερα αντικείμενα. Ζητήστε από το παιδί να τακτοποιήσει τα αντικείμενα ταξινομώντας τα στις κατάλληλες θέσεις μέχρι να φτάσει στο επιθυμητό αντικείμενο.
• Βάλτε σε ένα κουτί τα ρούχα που θα χρειαστούν για να πάτε βόλτα στο χιόνι (από τα εσώρουχα έως το μπουφάν, τα αξεσουάρ και τα παπούτσια) και βγείτε.
• Σχεδιάστε ένα χάρτη της γειτονιάς σας για τη διαδρομή μέχρι το περίπτερο και ακολουθήστε τον για να ψωνίσετε μια λιχουδιά.

Διαβάστε επίσης: Σεξουαλικότητα στον αυτισμό – Η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση στους εφήβους

Αυτά είναι μόνο ορισμένα παραδείγματα που απλώς αναδεικνύουν την πολύ έξυπνη φιλοσοφία του να εκπαιδεύεις ένα παιδί με βάση το κίνητρο του. Η ευρηματικότητα από τη δική μας πλευρά είναι προαπαιτούμενο αλλά τον δρόμο μας τον δείχνει πάντα το παιδί αρκεί να είμαστε εκεί να δούμε τα «σήματά» του.