Η Πνευμονική Υπέρταση αποτελεί μία νόσο που απασχολεί σεβαστό ποσοστό του πληθυσμού: 30-50 άτομα ανά εκατομμύριο πληθυσμού, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ειδικών.

Παναγιωτίδου Ευαγγελία, Πνευμονολόγος
Ευαγγελία Παναγιωτίδου, Πνευμονολόγος, Επικουρική Ιατρός, Κλινική Αναπνευστικής Ανεπάρκειας του Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου».

Η Πνευμονολόγος του Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης «Γ. Παπανικολάου», κα Ευαγγελία Παναγιωτίδου εξηγεί στην Health4u.gr τη σοβαρότητα της ασθένειας ,τις αιτίες, τα συμπτώματα, την αντιμετώπιση αλλά και την πρόληψη της ιδιαίτερης αυτής πάθησης.

Συνέντευξη στην Κέλλυ Σαουάχ-Μαραγκουδάκη 

Τι ακριβώς είναι η πνευμονική υπέρταση, που ταλαιπωρεί τόσους ανθρώπους και από τι προκαλείται;

Ο όρος πνευμονική υπέρταση (ΠΥ) χρησιμοποιείται για να περιγράψει μία κατάσταση στην οποία αυξάνονται οι πιέσεις των πνευμονικών αγγείων. Φυσιολογικά, τα πνευμονικά αγγεία παρουσιάζουν χαμηλές πιέσεις, ώστε να είναι ικανά να διαχειριστούν τον όγκο του αίματος και να το οξυγονώσουν. Η παθολογική αύξηση των πιέσεων οφείλεται σε ποικίλους παράγοντες, με αποτέλεσμα να υπάρχουν πολλαπλά κλινικά σύνδρομα πνευμονικής υπέρτασης. Τα κλινικά αυτά σύνδρομα ταξινομούνται σε πέντε μεγάλες κατηγορίες:

  • Πνευμονική αρτηριακή υπέρταση (ΠΑΥ).
  • ΠΥ δευτεροπαθής σε νοσήματα της καρδιάς.
  • ΠΥ δευτεροπαθής σε νοσήματα του πνεύμονα.
  • Χρόνια θρομβοεμβολική πνευμονική υπέρταση.
  • ΠΥ με ασαφή ή σύνθετο μηχανισμό.

Ποιες είναι οι διαφορές αυτών των κατηγοριών;

Παρουσιάζουν πολλαπλές διαφορές στον παθογενετικό μηχανισμό, στη συχνότητα και τη θεραπεία τους. Η συχνότερη μορφή ΠΥ είναι η δευτεροπαθής ΠΥ σε καρδιακά νοσήματα και την ακολουθεί η δευτεροπαθής ΠΥ σε πνευμονικά νοσήματα. Στις δύο αυτές ομάδες εντάσσεται η πλειοψηφία των ασθενών με ΠΥ και η αντιμετώπισή της περιορίζεται στη θεραπεία του υποκείμενου νοσήματος. Η κατηγορία της ΠΑΥ περιλαμβάνει την ιδιοπαθή ΠΑΥ και άλλες κατηγορίες, είναι σπάνια και αντιμετωπίζεται με ειδική φαρμακευτική αγωγή σε κέντρα με εξειδικευμένη εμπειρία. Συγκεκριμένα, στην πρώτη μελέτη καταγραφής των ασθενών με πνευμονική υπέρταση στην Ελλάδα (Hellenic pulmOnary hyPertension rEgistry- HOPE) καταγράφηκαν 231 ασθενείς με ΠΑΥ από το 2015 έως το 2018. Επιπλέον, η χρόνια θρομβοεμβολική πνευμονική υπέρταση είναι και αυτή μία σημαντική κατηγορία ΠΥ, και προκαλείται μετά από επεισόδιο πνευμονικής εμβολής, όταν ο θρόμβος αίματος δε λύεται αποτελεσματικά.

Ποια είναι τα κύρια συμπτώματα της Πνευμονικής Υπέρτασης; Γίνονται άμεσα αντιληπτά;

Τα συμπτώματα των ασθενών δεν είναι ειδικά και είναι τα εξής: δύσπνοια στην κόπωση, αδυναμία και εξάντληση, ζάλη, λιποθυμικό επεισόδιο. Παρατηρείται πως η διάγνωση καθυστερεί σημαντικά μετά την εμφάνιση των συμπτωμάτων, στην περίπτωση της ΠΑΥ, λόγω σπανιότητας της νόσου και στην περίπτωση της δευτεροπαθούς ΠΥ σε νοσήματα του πνεύμονα και της καρδιάς, διότι τα συμπτώματα είναι όμοια με αυτά της βασικής πάθησης. Λόγω της πολυπλοκότητας που χαρακτηρίζει την ΠΥ, συστήνεται από τις διεθνείς οδηγίες να πραγματοποιείται διάγνωση και θεραπεία σε κέντρα με εξειδικευμένη εμπειρία. Το υπερηχοκαρδιογράφημα και οι λειτουργικές δοκιμασίες του πνεύμονα είναι δύο αρχικές εξετάσεις που μπορούν να θέσουν την υποψία της ΠΥ και να οδηγήσουν στην παραπομπή των ασθενών στα ειδικά κέντρα.

Υπάρχει θεραπεία; Πόσα χρόνια υπολογίζεται το προσδόκιμο ζωής;

Η δευτεροπαθής ΠΥ δεν επιδέχεται ειδικής θεραπείας και η γενική αρχή είναι η αντιμετώπιση της της καρδιακής ή πνευμονικής πάθησης. Η ΠΑΥ αντιμετωπίζεται με ειδικά αγγειοδιασταλτικά φάρμακα, τα οποία έχουν συμβάλλει καθοριστικά στη βελτίωση του προσδόκιμου ζωής. Αξιοσημείωτο είναι πως η μέση επιβίωση των ασθενών είναι 2,8 έτη όταν αυτοί δε λάβουν θεραπεία και μπορεί να αυξηθεί κατά μέσο όρο ως και 7 έτη με τη λήψη της κατάλληλης αγωγής. Τα φάρμακα που αναπτύχθηκαν πρώτα ήταν τα ενδοφλέβια προστανοειδή και σε συνδυασμό με τις υπόλοιπες κατηγορίες άλλαξαν την εξέλιξη της νόσου. Επίσης, η χρόνια θρομβοεμβολική πνευμονική υπέρταση αντιμετωπίζεται κατά βάση χειρουργικά, αλλάζοντας θεαματικά την έκβαση της ασθένειας. Τέλος, η οξυγονοθεραπεία είναι μια συμπτωματική θεραπεία που εφαρμόζεται σε όλες τις κατηγορίες, υπό ενδείξεις

Πνευμονική υπέρταση

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από τη σοβαρή αυτή ασθένεια;

Οι παράγοντες κινδύνου είναι διαφορετικοί για κάθε κατηγορία ΠΥ. Παρ’όλα αυτά, φαίνεται πως οι γυναίκες είναι δύο φορές πιο πιθανό να αναπτύξουν πνευμονική υπέρταση, και πως οι ηλικιωμένοι εμφανίζουν συχνότερα ΠΑΥ. Επιπλέον, όσον αφορά την ΠΑΥ είναι ισχυρότατης σημασίας η έγκαιρη διάγνωση και παραπομπή στα ειδικά κέντρα για την έναρξη της θεραπείας, καθώς η άμεση χορήγησή της βελτιώνει καθοριστικά την πρόγνωση.

Στο Γ.Ν.Θ «Γ. Παπανικολάου» και συγκεκριμένα στην Κλινική Αναπνευστικής Ανεπάρκειας λειτουργεί εξειδικευμένο Εξωτερικό Ιατρείο Πνευμονικής Υπέρτασης τα τελευταία 15 έτη που παρακολουθεί ασθενείς με ΠΑΥ, ΠΥ δευτεροπαθή σε νοσήματα του πνεύμονα και χρόνια θρομβοεμβολική ΠΥ. Έχω την τιμή να ανήκω στην ομάδα των Ειδικών Πνευμονολόγων που συμμετέχει στη διαχείριση αυτών των ασθενών με πρωτοπόρους στο χώρο, την κα Γεωργία Πίτσιου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πνευμονολογίας ΑΠΘ και τον κ. Ιωάννη Στανόπουλο, Καθηγητή Πνευμονολογίας ΑΠΘ.

Ποια είναι τα τέσσερα Λειτουργικά Στάδια, από το λιγότερο βαριάς μορφής Στάδιο Ι, μέχρι και το πλέον προχωρημένο Στάδιο ΙV κατά το οποίο οι ασθενείς παρουσιάζουν αδυναμία κάθε φορά που πραγματοποιούν κάποια σωματική δραστηριότητα;

Η ταξινόμηση της λειτουργικής κατάστασης κατά την New York Heart Association είναι η ακό-λουθη:

  • Λειτουργική κατηγορία 1: κανένα σύμπτωμα με τη συνηθισμένη δραστηριότητα.
  • Λειτουργική κατηγορία 2: συμπτώματα με τις καθημερινές δραστηριότητες και ήπιος λειτουργι-κός περιορισμός.
  • Λειτουργική κατηγορία 3: συμπτώματα με την ήπια δραστηριότητα και σημαντικός λειτουργι-κός περιορισμός.
  • Λειτουργική κατηγορία 4: συμπτώματα στην ελάχιστη δραστηριότητα, ακόμα και στην ηρεμία.

Υπάρχει δυνατότητα πρόληψης για μη εμφάνιση της νόσου ή κάποια προφύλαξη για καλύτερη την εξέλιξη της;

Όσον αφορά τη δευτεροπαθή ΠΥ φαίνεται πως η καλύτερη ρύθμιση της υποκείμενης νόσου οδηγεί στην πρόληψη. Επομένως, οι ασθενείς οφείλουν να τηρούν όλες τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού τους και να επανελέγχονται τακτικά. Το κάπνισμα είναι επίσης ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου. Όσον αφορά την ΠΑΥ, δεν υπάρχει δυνατότητα πρόληψης για την μη εμφάνιση της νόσου. Τα τελευταία χρόνια, δίνεται βαρύτητα στην εκπαίδευση των κλινικών ιατρών, διαφόρων ειδικοτήτων, για την ΠΑΥ, ώστε να μπορούν να την υποπτευθούν έγκαιρα και να παραπέμψουν τους ασθενείς άμεσα στα ειδικά κέντρα.