Αστιγματισμός: Τι είναι και πως αντιμετωπίζεται

Ο αστιγματισμός είναι ένα ασφαιρικό διαθλαστικό ελάττωμα όπου το μάτι παρουσιάζει διαφορετική διάθλαση σε δύο τμήματα. Μπορεί να είναι κανονικός (συχνότερος) ή ακανόνιστος.

Ο αστιγματισμός εμφανίζεται σε όλους σχεδόν τους ανθρώπους σε κάποιο βαθμό. Οφείλεται σε ανατομική ανωμαλία του κερατοειδούς χιτώνα και πιο σπάνια του φακού του ματιού. Στον αστιγματισμό τα οπτικά είδωλα δεν εστιάζονται σε ένα σημείο επάνω στον αμφιβληστροειδή χιτώνα, όπως συμβαίνει στα φυσιολογικά εμμετρωπικά μάτια.

Συγκεκριμένα:

  • Κανονικός αστιγματισμός – μοιάζει περισσότερο με μπάλα του ράγκμπι (η καμπυλότητα των μεσημβρινών δίνει αυτό το σχήμα)
  • Ακανόνιστος αστιγματισμός – που σχετίζεται με τραύμα, ασθένεια ή εκφυλισμό, περίεργα σχήματα ή ουλές (η καμπυλότητα του οποιουδήποτε μεσημβρινού δεν είναι ομοιόμορφη)

Ο αστιγματισμός μπορεί να μην περιλαμβάνει μόνο τον κερατοειδή, αλλά μπορεί να εμφανίζετε σε σχήμα φακού ή να περιλαμβάνει και τον αμφιβληστροειδή.

Μορφές αστιγματισμού:
  • Ο αστιγματισμός του κερατοειδούς (ο συνηθέστερος)
  • Αστιγματισμός του οφθαλμικού φακού
  • Αστιγματισμός του αμφιβληστροειδούς

Γενικότερα ο αστιγματισμός είναι το διαθλαστικό σφάλμα του οφθαλμού που προκαλείται από το διαφορετικό σχήμα του κερατοειδούς ή του φακού με ακανόνιστη καμπυλότητα, όπου το είδωλο δεν εστιάζεται σε ένα σημείο στον αμφιβληστροειδή, αλλά σε δύο γραμμές κάθετες μεταξύ τους.

Αυτό το σφάλμα δεν παρουσιάζει σημαντικές μεταβολές κατά τη διάρκεια της ζωής. Στην περίπτωση σημαντικής μεταβολής του αστιγματισμού, αυτό μπορεί να υποδηλώνει άλλες σοβαρότερες καταστάσεις και χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.

Είδη αστιγματισμού:

• Ομαλός : Οι δύο κύριοι άξονες είναι κάθετοι μεταξύ τους, συνήθως στις 90 ή 180 μοίρες.
• Ανώμαλος : Οι δύο άξονες δεν είναι κάθετοι μεταξύ τους, αλλά λοξοί (κερατόκωνος, τραύματα κερατοειδούς, κερατίτιδες).
• Μπορεί να είναι απλός μυωπικός ή υπερμετρωπικός ή σύνθετος και να συνδυάζεται με μυωπία ή υπερμετρωπία ή να είναι μικτός (πχ. υπερμετρωπία με μυωπικό αστιγματισμό).

Που οφείλεται ο αστιγματισμός:

Ο αστιγματισμός είναι ένα ελάττωμα εκ γενετής, τραυματισμού, χειρουργικής επέμβασης ή πάθησης του κερατοειδούς και οφείλεται συνήθως σε διαταραχές της κυρτότητας του κερατοειδούς. Ο κερατοειδής, το εξωτερικό διάφανο τμήμα του ματιού – δεν είναι σφαιρικός και δεν έχει την ίδια καμπυλότητα σε όλους τους μεσημβρινούς (άξονες).

Ο άξονας με τη μικρότερη ακτίνα καμπυλότητας είναι κυρτότερος και έχει μεγαλύτερη διαθλαστική δύναμη, ενώ ο άξονας με τη μεγαλύτερη ακτίνα καμπυλότητας είναι λιγότερο κυρτός και έχει μικρότερη διαθλαστική δύναμη. Σε σπάνιες περιπτώσεις, ο αστιγματισμός οφείλεται σε διαταραχές της κυρτότητας του φακού του ματιού, και λέγεται φακικός αστιγματισμός.

φυσιολογικός και αστιγματικός κερατοειδής

Η διάγνωση του αστιγματισμού γίνεται είτε με μία απλή μέτρηση της οπτικής οξύτητας του ατόμου είτε με τοπογραφία του κερατοειδούς (pentacam, topolyzer)

  • Κληρονομική ανωμαλία: H εξέλιξη του διαθλαστικού σφάλματος και οι βαθμοί του αστιγματισμού καθορίζονται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τα γονίδια μας (DNA).
  • Από τον κερατοειδή, ο οποίος έχει διαφορετικές ακτίνες καμπυλότητας, άρα και διαθλαστική ισχύ στους διάφορους μεσημβρινούς με μια μέγιστη τιμή σε έναν και μιαν ελάχιστη τιμή σε έναν άλλον. Οι δύο αυτοί μεσημβρινοί είναι γνωστοί ως κύριοι μεσημβρινοί.
  • Από το φακό, εξαιτίας μικρών ανωμαλιών στην καμπυλότητα της επιφάνειας του ή μεταβολών του δείκτη διάθλασής του, ο φακικός αστιγματισμός.
  • Από τον οπίσθιο πόλο, λόγω ανωμαλιών της καμπυλότητάς του, ο αμφιβληστροειδικός αστιγματισμός.
  • Επίκτητος, εάν έχουμε περίπτωση τραυματισμού ή και παθήσεων του κερατοειδούς, οι οποίες προκαλούν παραμόρφωση του σχήματός του.
Συμπτώματα:

Ο αστιγματισμός συνήθως προκαλεί παραμόρφωση σε όλες τις αποστάσεις. Αν δεν έχει γίνει η απαραίτητη διόρθωση του, με γυαλιά οράσεως, φακούς επαφής ή λέιζερ, μπορεί να προκαλέσει βάρος στα μάτια, κοπιωπία και πονοκεφάλους, ιδίως μετά από χρήση στον υπολογιστή ή διάβασμα μεγάλης διάρκειας.

Το είδωλο που σχηματίζεται δεν είναι ευκρινές, και η όραση είναι θολή, ανάλογα με το βαθμό του αστιγματισμού. Αν είναι πολύ μικρός, συνήθως δεν δημιουργεί προβλήματα στην όραση. Αλλιώς, προκαλεί κούραση στα μάτια κυρίως στο διάβασμα και κατά την χρήση του υπολογιστή, λόγω της προσπάθειας προσαρμογής του οφθαλμού.

φυσιολογικός και αστιγματικός κερατοειδής

Αντιμετώπιση αστιγματισμού:

Ο αστιγματισμός μπορεί να διορθωθεί με φακούς επαφής, γυαλιά ή λέιζερ. Με τα ίδια μηχανήματα με τα οποία διορθώνουμε τη μυωπία και την υπερμετρωπία γίνετε και το laser για τον αστιγματισμό.

  • Γυαλιά: Γυαλιά με κυλινδρικούς φακούς ή σφαιροκυλινδρικούς, όταν συνυπάρχει μυωπία ή υπερμετρωπία.
  • Με φακούς επαφής : Σε αυτή την περίπτωση χρησιμοποιούμε τορικούς, μαλακούς ή ημίσκληρους φακούς επαφής που διορθώνουν μηχανικά την ανωμαλία του κερατοειδούς.
  • Με διαθλαστική επέμβαση LASER (LASIK ή PRK) . Το laser εξαχνώνει ιστό επιλεκτικά από τον μεσημβρινό που είναι ο πιο επίπεδος και τον κυρτώνει, ώστε η καμπυλότητα του να γίνει ίδια με εκείνη του μεσημβρινού που είναι πιο κυρτός.

Με αυτόν τον τρόπο ο αστιγματικός κερατοειδής, αντί να έχει το σχήμα μπάλας του μπέιζμπολ γίνεται σφαιρικός και αποκτά το σχήμα μπάλας ποδοσφαίρου. Η διαδικασία είναι ανώδυνη και διαρκεί μόλις λίγα λεπτά. Την ημέρα της επέμβασης μπορεί η όραση σας να είναι λίγο θαμπή, την επομένη μέρα όμως θα έχετε πάλι την διαύγεια σας και θα βλέπετε τέλεια με τα μάτια χωρίς γυαλιά ή φακούς επαφής.