fbpx
Παραμύθια χριστουγεννα

Η επίδραση των χριστουγεννιάτικων παραμυθιών

Κατά πόσο τα παραμύθια έχουν συμβάλει στη συγκρότηση της προσωπικότητάς μας και τι έχουμε αποκομίσει διαβάζοντάς τα

Τα παραμύθια, πέραν των όσων μας έχουν προσφέρει σε γενικό πλαίσιο, αποτελούν μια ισχυρή ανάμνηση των παιδικών μας χρόνων, συνοδευόμενη από τα αγαπημένα μας πρόσωπα. Παραμύθια μάς διάβαζαν οι γονείς μας, οι παππούδες κ.ο.κ., και μέσω αυτών μπορούσαμε να «ταξιδέψουμε» σε μακρινούς προορισμούς, να ταυτιστούμε με σούπερ ήρωες, να νιώσουμε λύπη, να μάθουμε να ξεχωρίζουμε το καλό από το κακό, ή και να μαγευτούμε από μια σκοτεινή εικονογράφηση.

Η λέξη «παραμύθι» ερμηνεύεται ετυμολογικά ως παρηγοριά, ανακούφιση, ενθάρρυνση, ενώ σήμερα έχει και τη σημασία της φανταστικής ιστορίας. Η δομή του έχει να κάνει με καταστάσεις της φαντασίας στις οποίες πρωταγωνιστούν μάγισσες, πρίγκιπες, ξωτικά, ζώα, ακόμα και αλλόκοτα πλάσματα. Επίσης, τα παραμύθια αναδεικνύουν χαρακτηριστικά των κοινωνικών τάξεων, με ήρωες όπως βασιλιάδες, πλούσιους, φτωχούς και υπηρέτες. Έχουν κυρίως ευτυχισμένο τέλος, καθώς τα περισσότερα καταλήγουν με τη φράση «και ζήσαν αυτοί καλά και εμείς καλύτερα».

Μητέρα παιδί παραμύθια

Γιατί τα έχουμε ανάγκη

Ο σκοπός των παραμυθιών είναι να βοηθήσουν το παιδί κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης, αλλά και μετέπειτα στη ζωή του, να αναγνωρίσουν τις ηθικές αξίες όπως η δικαιοσύνη, η καλοσύνη, η ισότητα, η αλληλεγγύη, η αγάπη, με στόχο την ωριμότητα και τη συγκρότηση του ψυχισμού και της προσωπικότητάς του. Μέσω των παραμυθιών μπορούμε να αντιληφθούμε τον τρόπο λειτουργίας της κοινωνίας, τον χαρακτήρα των ανθρώπων που μας περιβάλλουν, τον εαυτό μας, τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο κόσμος, είτε συναισθηματικές είτε κοινωνικές, έτσι ώστε να προσαρμοστούμε αργότερα στην ενήλικη ζωή.

Γιατί απολαμβάνουμε τα σκοτεινά παραμύθια

Όσο εμείς βρισκόμαστε στην ασφάλεια του σπιτιού μας και έχουμε τη δυνατότητα να διαβάσουμε σκοτεινές ιστορίες, ρυθμίζουμε τα συναισθήματά μας έτσι ώστε να βρισκόμαστε στο μεταίχμιο, δηλαδή να είμαστε φοβισμένοι αλλά και να διασκεδάζουμε. Πρόκειται για παιχνίδι με κίνδυνο αλλά με αίσθημα ασφάλειας.

Επιπλέον, τα παραμύθια μάς παρέχουν μια άλλη ματιά για το πώς μπορούμε να διαχειριστούμε δύσκολες καταστάσεις. Πρόκειται για την προσπάθεια να μάθουμε να προβλέπουμε τον κόσμο γύρω μας, όπως τι κάνουν άλλοι άνθρωποι, ακόμη κι αν είναι φανταστικοί, όταν βρίσκονται σε τέτοιου είδους καταστάσεις, και τι κάνουν άλλοι όταν αντιμετωπίζουν κάποιο συγκεκριμένο είδος απειλής ή πρόκλησης.

Η έλξη που ασκούν επάνω μας τα παραμύθια και οι αφηγήσεις με ήρωες αλλόκοτα όντα, φαντάσματα και πνεύματα, έγκειται ακριβώς στο ότι οι κίνδυνοι που περιγράφουν μπορεί να είναι ψεύτικοι, αλλά το συναίσθημα που μας προκαλούν είναι αληθινό, και μέσα από τις ενστικτώδεις αντιδράσεις μας μαθαίνουμε πολλά για τον ίδιο μας τον εαυτό.

Κλασικά χριστουγεννιάτικα παραμύθια

Πέντε παιδικά βιβλία για τα Χριστούγεννα, Ελλήνων και ξένων συγγραφέων, τα οποία θεωρούνται κλασικά, είναι τα εξής:

χριστουγεννιάτικα παραμύθια

«Το κοριτσάκι με τα σπίρτα»

Το «Κοριτσάκι με τα σπίρτα», του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, είναι αδιαμφισβήτητα το πιο γνωστό χριστουγεννιάτικο παραμύθι. Το συγκεκριμένο, μάλιστα, απευθύνεται εξίσου σε παιδιά και ενηλίκους, καθώς, πέραν του συναισθηματισμού, αναδύεται το κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο της εποχής που γράφτηκε. Η ιστορία διαδραματίζεται τα Χριστούγεννα, όπου ένα ορφανό κοριτσάκι κοιτά έξω από το παράθυρο ενός σπιτιού και αντικρίζει ό,τι ακριβώς δεν έχει στη ζωή του: ένα στολισμένο σπίτι και μια μητέρα. Τότε το κοριτσάκι κάθεται σε μια γωνιά και ανάβει ένα σπίρτο για να ζεσταθεί.

Στη λάμψη του βλέπει ένα όραμα ενός χριστουγεννιάτικου δέντρου και γιορτινών διακοπών. Καθώς άναψε το επόμενο σπίρτο, είδε ένα όραμα με τη γιαγιά της – ο μόνος άνθρωπος που την αντιμετώπισε με καλοσύνη και αγάπη. Άναβε το ένα σπίρτο μετά το άλλο για να κρατήσει το όραμα της γιαγιάς κοντά της για όσο περισσότερο μπορούσε. Το κοριτσάκι πέθανε και η γιαγιά της μετέφερε το πνεύμα της στον Παράδεισο. Το επόμενο πρωί περαστικοί βρήκαν το νεκρό παιδί στη γωνιά, τριγυρισμένο από αναρίθμητα καμένα σπίρτα.

«Χριστουγεννιάτικη ιστορία»

Ο πιο γνωστός τσιγκούνης δεν είναι άλλος από τον Εμπενίζερ Σκρουτζ. Ο συγκεκριμένος χαρακτήρας δημιουργήθηκε το 1843, όταν ο Τσαρλς Ντίκενς βρισκόταν σε άθλια οικονομική κατάσταση. Η ιστορία του μας δείχνει έναν ψυχρό άνθρωπο που μισεί τα Χριστούγεννα και αδιαφορεί για τον υπάλληλο και τον ανιψιό του, έχει απομακρυνθεί από την οικογένειά του και περνάει καλά μαζεύοντας όλο και περισσότερα χρήματα. Ώσπου μια μέρα τον επισκέπτονται το φάντασμα του παλιού συνεταίρου του και τα τρία πνεύματα των Χριστουγέννων, και τότε ο Σκρουτζ αλλάζει για πάντα. Η ανάγνωση του συγκεκριμένου παραμυθιού έχει στόχο την αναθεώρηση της στάσης μας απέναντι στους άλλους ανθρώπους, ενώ παράλληλα μας δείχνει πως οι άσχημες πράξεις μας είναι ικανές να μας στοιχειώνουν για πάντα.

«Η βασίλισσα του χιονιού»

Ακόμα ένα κλασικό παραμύθι για τις μέρες των Χριστουγέννων είναι του συγγραφέα Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, το οποίο δημοσιεύθηκε στις 21 Δεκεμβρίου του 1844. Στο συγκεκριμένο παραμύθι βλέπουμε την επικράτηση του καλού έναντι του κακού μέσα από την περιπέτεια δύο φίλων, του Κάι και της Γκέρντα, οι οποίοι έχουν χωριστεί από την πανέμορφη βασίλισσα του χιονιού. Η βασίλισσα έχει έναν καθρέφτη όπου όποιος τον κοιτά χάνει τα θετικά του συναισθήματα και ξεχνάει τους φίλους του. Αυτός ο καθρέφτης είναι τόσο μεγάλος που σκεπάζει τη γη, όμως μια μέρα σπάει, και τα κομμάτια του σκορπίζουν παντού και μπαίνουν στα μάτια του Κάι. Τότε η βασίλισσα του χιονιού «κλέβει» τον Κάι και θέλει να τον κάνει πρίγκιπα στην παγωμένη ζωή της. Η Γκέρντα, όμως, δεν έχει ξεχάσει τον αγαπημένο της φίλο και θέλει να τον σώσει προκειμένου να ζεστάνει ξανά την καρδιά του.

«Ο Καρυοθραύστης και ο βασιλιάς των ποντικών»

Το 1816 ο Γερμανός συγγραφέας Ερνστ Χόφμαν γράφει τον «Καρυοθραύστη». Βέβαια, τέθηκε προς αμφισβήτηση το αν η συγκεκριμένη ιστορία ήταν κατάλληλη για παιδιά, καθώς είναι γεμάτη με αλληγορίες και παρομοιώσεις όπου τα όρια της φαντασίας από την πραγματικότητα είναι δυσδιάκριτα. Θεωρήθηκε καινοτόμο είδος παραμυθιού για την εποχή, καθώς διαθέτει διακριτικό χιούμορ και μια ρεαλιστική πλευρά της φαντασίας, λόγω του ότι τα γεγονότα λαμβάνουν χώρα στο ίδιο το μέρος όπου κατοικούν οι χαρακτήρες.

Η ιστορία έχει ως εξής: Παραμονή Χριστουγέννων, ο νονός της μικρής Κλάρα τής φέρνει δώρο μια ξύλινη κούκλα καρυοθραύστη, ο αδερφός της όμως τον τραυματίζει σπάζοντας το σαγόνι του. Τότε η Κλάρα ζητάει από τους γονείς της να μείνει όλο το βράδυ μαζί του για να τον προσέχει. Όταν περνούν τα μεσάνυχτα και αποκοιμιέται, μεταφέρεται σε έναν μαγικό κόσμο όπου οι κούκλες ζωντανεύουν και ρίχνονται στη μάχη με τα μεγάλα ποντίκια που εισβάλλουν στο δωμάτιο.

Το κορίτσι παρασύρεται σε ένα απίστευτο ταξίδι με τον καρυοθραύστη, ο οποίος κερδίζει τη μάχη και μεταμορφώνεται σε πρίγκιπα, με αποτέλεσμα η Κλάρα και ο πρίγκιπας-Καρυοθραύστης να ερωτευθούν. Εκείνη ξυπνά την ημέρα των Χριστουγέννων και λέει την ιστορία στην οικογένειά της, αλλά κανείς δεν την πιστεύει. Μία από τις επόμενες μέρες, όμως, ο νονός της φέρνει για επίσκεψη τον γοητευτικό ανιψιό του και η ομοιότητά του με τον δικό της Καρυοθραύστη την ξαφνιάζει ευχάριστα.

«Μάγισσα Φρικαντέλα»

Ένα κλασικό ελληνικό παραμύθι των Χριστουγέννων είναι η «Μάγισσα Φρικαντέλα», του Ευγένιου Τριβιζά, που κυκλοφόρησε του 1998. Πρόκειται για την ιστορία μιας μάγισσας η οποία μισεί όλα τα καλά. Δεν χορεύει ποτέ καλαματιανό αλλά μόνο κακαματιανό, επίσης δεν τρώει ποτέ καλαμαράκια αλλά μόνο κακαμαράκια και πίνει μόνο πορτοκακάδα. Επιπλέον, μισεί απίστευτα τα κάλαντα. Όταν ακούει παιδάκια να τα λένε, γίνεται έξαλλη και αποφασίζει να κλέψει τις φωνές τους και να τα φυλακίσει σε μπαλόνια. Ώσπου με τη βοήθεια του Σεβαστιανού Μπισμπικούκη τα παιδιά βρίσκουν και πάλι τις φωνές τους και την αναγκάζουν να ακούσει τα κάλαντα απ’ όλες τις περιοχές της Ελλάδας. Τότε η μάγισσα ενθουσιάζεται, αναθεωρεί και τους ζητάει να έρχονται κάθε χρόνο να της τα λένε.