Τον Δεκέμβριο του 2019 στην πόλη Wuhan της Κίνας εμφανίζονται αδιευκρίνιστα κρούσματα πνευμονίας από έναν νέο κορονοϊό ονόματι Covid-19. Μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα, ο ιός εξελίσσεται σε πανδημία και παίρνει τη μορφή σοβαρής απειλής για τη δημόσια υγεία σε παγκόσμιο πια επίπεδο.

Η μετάδοση του ιού μεταξύ του πληθυσμού γίνεται κυρίως από τα αναπνευστικά σταγονίδια μέσω στενής επαφής με μολυσμένο άτομο και από μολυσμένες επιφάνειες. Πολλές απορίες έρχονται στο προσκήνιο σχετικά με τα χαρακτηριστικά του ιού και τις ηλικιακές ομάδες που είναι περισσότερο εκτεθειμένες στον κίνδυνο, προκαλώντας αναπόφευκτα πολλά ερωτήματα και για τις γυναίκες που βρίσκονται σε εγκυμοσύνη. Τι όμως ισχύει πραγματικά για την κύηση και τον κορονοϊό;

Οι αρχικές έρευνες

Στις 20 Μαρτίου του 2020 ξεκίνησε στη Μεγάλη Βρετανία μία μελέτη η UKOSS όπου και γίνεται η καταγραφή κάθε εγκύου προσβεβλημένη από τον νέο ιό που εισάγετε σε νοσηλευτικό ίδρυμα. Στις  8 Ιουνίου του 2020 δημοσιεύτηκε μία ενδιάμεση μελέτη από το διάστημα 1ης  Μαΐου έως και 14  Απριλίου και περιλάμβανε ένα πληθυσμό 427 γυναικών. Από αυτά τα δεδομένα διαπιστώνουμε ότι οι έγκυοι δεν είναι σε υψηλότερο κίνδυνο να προσβληθούν από τον νέο κορονοϊό σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό και ότι εάν μία γυναίκα έγκυος αναπαραγωγικής ηλικίας χωρίς προβλήματα υγείας ή παθολογία στην κύηση ( της ίδιας ή του εμβρύου )προσβληθεί από τον ιό, τα συμπτώματα που θα παρουσιάσει θα είναι ήπια προς μέτρια, με συχνότερα τον βήχα, πυρετό, δύσπνοια, πονοκέφαλο και απώλεια της αίσθησης οσμής.

Μελέτη από τρία νοσοκομεία της Νέας Υόρκης όπου εισήχθησαν 675 έγκυοι έδειξε ότι το 10% ήταν θετικές στον ιό και από αυτές το 79% ήταν ασυμτωματικές. Υπάρχουν παράγοντες κινδύνου που κάνουν τις εγκύους ευάλωτες στον νέο ιό και στις επιπλοκές που μπορεί να προκαλέσει όπως και την εισαγωγή αυτών σε νοσηλευτικό ίδρυμα. Αυτοί είναι:

  • η ηλικία της εγκύου άνω των 35 ετών
  • παχυσαρκία
  • μαύρη και η ασιατική φυλή
  • γυναικών από μειονότητες
  • υποκείμενα νοσήματα
  • αυτές με παθολογία της κύησης πχ υπερτασική νόσος της κύησης και ενδομήτρια επιβράδυνση της αύξησης.

Παρόλα αυτά, ο νέος κορονοϊός δεν έχει υψηλά ποσοστά θανάτων όπως ο προηγούμενος (2002-2003).

Μεταδίδεται ο ιός από τη μητέρα στο νεογνό;

Αποτελεί αντικείμενο συνεχούς μελέτης και έρευνας για την ιατρική κοινότητα η μετάδοση της λοίμωξης από την μητέρα στο έμβρυο ή το νεογνό. Από τα μέχρι τώρα δεδομένα  φαίνεται ότι υπάρχει χαμηλός κίνδυνος για κάθετη μετάδοση δηλαδή κατά τον τοκετό, αλλά και πιθανή διαπλακουντιακή μετάδοση. Σε μεμονωμένα περιστατικά ανιχνεύτηκε το γονιδίωμα του ιού στον πλακούντα. Ο ΕΟΔΥ έχει εκδώσει αναλυτικές οδηγίες για την προστασία του νεογνού από μητέρα με πιθανή ή επιβεβαιωμένη λοίμωξή από τον ιό.

Με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, ο ιός δεν έχει ανιχνευθεί στο μητρικό γάλα και δεν υπάρχει πληροφορία για πιθανή μετάδοση του ιού μέσο του γάλακτος. Ο κίνδυνος σχετίζεται με την στενή επαφή και την μετάδοση μέσω των σταγονιδίων του αναπνευστικού από τη μητέρα στο νεογνό ή από άτομα του στενού περιβάλλοντος.

Μεγάλη έρευνα γίνεται σχετικά με την επίδραση του ιού στο έμβρυο ή το νεογνό και δυστυχώς δεν υπάρχουν δεδομένα σχετικά με μακροπρόθεσμες επιπλοκές της μητρικής λοίμωξης κατά την κύηση στους απογόνους. Τα περισσότερα στοιχεία που έχουμε διαθέσιμα, προέρχονται από κυήσεις στο τρίτο τρίμηνο και τα νεογνά. Η επίδραση του ιού στο έμβρυο τους πρώτους μήνες της κύησης είναι ακόμα άγνωστη και επί του παρόντος δεν υπάρχουν δεδομένα που να υποδηλώνουν αυξημένο κίνδυνο αποβολής πρώτου και δευτέρου τριμήνου.

Ο πρόωρος τοκετός είναι μία συχνή επιπλοκή αλλά και νεότερα δεδομένα δείχνουν συσχέτιση της λοίμωξης με περιορισμό της αύξησης του εμβρύου. Αυτές οι επιπλοκές έχουν καταγραφεί και από άλλους κορονοϊούς όπως SARS-CoV και MERS-CoV. Σε ό, τι αφορά τα νεογνά που βρέθηκαν θετικά στον ίο μετά τον τοκετό, τα μέχρι στιγμής δεδομένα δείχνουν ότι είτε ήταν ασυμπτωματικά είτε είχαν ήπια κλινικά συμπτώματα με πολύ καλή έκβαση.

Είναι η καισαρική ο τρόπος τοκετού για αυτές που νοσούν από κορονοϊό

Ο τρόπος τοκετού σε γυναίκες ύποπτες ή επιβεβαιωμένες με λοίμωξη παραμένει ο κολπικός τοκετός. Οι έγκυοι όμως που νοσούν από τον ιό συνδέονται με μεγαλύτερα ποσοστά καισαρικών τομών.  Από τα μέχρι τώρα δεδομένα στη μελέτη UKOSS  από αυτές που τελικά γέννησαν επειδή μπήκαν αυτόματα σε τοκετό είτε για ιατρογενείς λόγους το 49%  γέννησαν με καισαρική τομή. Σε άλλη μελέτη από 108 εγκύους στη Σουηδία, επιβεβαιωμένες στον νέο ιό, έδειξε ότι εννέα στις δέκα γέννησαν με καισαρική τομή. Σε πολλές περιπτώσεις ο λόγος ήταν ο πρόωρος τοκετός και η απόφαση τον ιατρών να τερματίσουν πρόωρα την κύηση για να αντιμετωπίσουν τις επιπλοκές στην μητέρα.

Μέτρα πρόληψης εγκύου από τον Covid-19

Τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνου οι έγκυοι είναι αυτά που προτείνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας για τον γενικό πληθυσμό όπως η σωστή χρήση μάσκας σε κλειστούς χώρους, αποφυγή επαφής του προσώπου από τα χέρια, τακτικό πλύσιμο χεριών αποφυγή συνωστισμού και άλλα.

Επιπλέον, πέρα από αυτά τα μέτρα, οι έγκυοι ίσως θα πρέπει να μειώσουν τις κοινωνικές επαφές από την 28η εβδομάδα και έπειτα γιατί το μεγαλύτερο ποσοστό αυτών που νόσησαν σοβαρά ήταν στο τρίτο τρίμηνο της κύησης. Επίσης, προτείνεται η άσκηση, η σωστή διατροφή και η χρήση της βιταμίνης D όπου υπάρχει έλλειψη. Ωστόσο έγκυοι με παράγοντες κινδύνου όπως τους αναφέραμε παραπάνω, θα πρέπει να είναι ενημερωμένες ότι διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών και να ενθαρρύνονται να ζητούν ιατρική βοήθεια χωρίς καθυστέρηση.

Τι κάνει μια έγκυος σε περίπτωση που νοσήσει

Σε περίπτωση που μία έγκυος νοσήσει από τον ιό και εμφανίσει ήπια συμπτωματολογία ή και καθόλου και δεν έχει παράγοντες κινδύνου μπορεί να παραμείνει σε απομόνωση στο σπίτι για 14 ημέρες και με συνεχή τηλεφωνική επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό να ακολουθήσει τη συνήθη μαιευτική φροντίδα. Αν όμως υπάρχουν παράγοντες κινδύνου ή υπάρχει επιδείνωση της συμπτωματολογίας η έγκυος θα πρέπει να ζητήσει άμεσα ιατρική βοήθεια και να νοσηλευτεί σε τριτοβάθμιο νοσηλευτικό ίδρυμα.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι η φαρμακευτική αντιμετώπιση της εγκύου με λοίμωξη ακολουθεί αυτή του γενικού πληθυσμού, η οποία είναι σε πειραματικό στάδιο όπου και γίνεται η χρήση  της υδροξυχλωροκίνης και αντιοιϊκών φαρμάκων όπως της ρεμσεδιβίρης. Σε κάθε περίπτωση για κάθε έγκυο συστήνεται ψυχραιμία και τακτική επικοινωνία με τον μαιευτήρα γυναικολόγο της. Όπως και κάθε άλλος πιθανός κίνδυνος, έτσι και ο κορονοϊός είναι μια απειλή που απαιτεί εγρήγορση για την αποτελεσματική αντιμετώπισή της.

Ζαχομήτρος Φώτιος
Μαιευτήρας – Χειρουργός Γυναικολόγος
Τακτικό μέλος Ιατρικού συλλόγου Θεσσαλονίκης
(Ειδικό μητρώο του Ιατρικού συλλόγου Σερρών).